Ko'rinish

A
A
A
Ko'rinish o'lchami
Shrift o'lchami
Maxsus imkoniyatlar
| Shaxsiy kabinetga kirish | Рус | O'zb | Ўзб | Eng

O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI

MARKAZIY SAYLOV KOMISSIYASI

Qonunchilik | Ro'yxatga o'tish

O‘zbekiston Respublikasining Qonuni «O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida» (Yangi tahriri)

(Mazkur tahrir O‘zR 30.08.2001 y. 265-II-son Qonuniga muvofiq tasdiqlangan)
(Mazkur Qonunga O‘zR 03.12.2004 y. 714-II-son Qonuniga muvofiq o‘zgartirishlar kiritilgan)


I. UMUMIY QOIDALAR

1-modda. O‘zbekiston Respublikasining referendumi

O‘zbekiston Respublikasining referendumi (bundan buyon matnda referendum deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasining qonunlarini va boshqa qarorlarni qabul qilish maqsadlarida jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari yuzasidan fuqarolarning umumxalq ovoz berishidir.

Referendum saylovlar bilan bir qatorda xalq irodasining bevosita ifodasidir. Referendumda qabul qilingan qarorlar oliy yuridik kuchga ega bo‘ladi va faqat referendum yo‘li bilan bekor qilinishi yoki o‘zgartirilishi mumkin.

Referendum O‘zbekiston Respublikasining butun hududida o‘tkaziladi.

2-modda. Referendum predmeti bo‘lmaydigan masalalar

Quyidagi masalalar referendum predmeti bo‘lishi mumkin emas:
O‘zbekiston Respublikasining hududiy yaxlitligini o‘zgartirish;
O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti va soliqlar;
amnistiya va avf etish;
jamoat tartibini, aholi sog‘lig‘i va xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha favqulodda va  shoshilinch chora-tadbirlar o‘tkazish;
O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish;
mansabdor shaxslarni tayinlash va vazifasidan ozod etish.

3-modda. Referendum o‘tkazilishini istisno etadigan holatlar

O‘zbekiston Respublikasining butun hududida joriy etilgan harbiy vaqt yoki favqulodda holat sharoitlarida, shuningdek harbiy vaqt tugagan yoki favqulodda holat bekor qilingandan keyin uch oy davomida referendum o‘tkazilmaydi.

Referendum natijalari rasman e’lon qilingandan keyin bir yil davomida mazmun yoki ma’nosiga ko‘ra xuddi shunday savol qo‘yilgan referendum o‘tkazilmaydi.

4-modda. Referendum to‘g‘risidagi qonun hujjatlari

Referendum to‘g‘risidagi qonun hujjatlari O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

5-modda. Referendum  o‘tkazishning asosiy prinsiplari

Referendum fuqarolarning o‘z xohish-irodasini umumiy, teng va to‘g‘ridan-to‘g‘ri bildirishi asosida yashirin ovoz berish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining referendumda ishtirok etishi ixtiyoriy va erkindir. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarini referendumda ishtirok etishga yoki ishtirok etmaslikka majbur qilish maqsadida ularga, shuningdek xohish-irodasini erkin bildirishiga ta’sir ko‘rsatishga hech kim haqli emas.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda teng asoslarda ishtirok etadilar. Har bir fuqaro bir ovozga ega bo‘ladi.

Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish ochiq va oshkora amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda bevosita ishtirok etadilar.

Fuqarolarning o‘z xohish-irodasini bildirishi nazorat qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

6-modda. Referendumda ishtirok etish huquqi

Referendum o‘tkaziladigan kunga qadar yoki referendum kunida o‘n sakkiz yoshga to‘lgan O‘zbekiston Respublikasining har bir fuqarosi referendumda ishtirok etish huquqiga egadir.

O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqarida istiqomat qilayotgan yoki turgan O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi referendumda ishtirok etishga to‘la haqlidir.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish tarzidagi jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar referendumda ishtirok etish huquqiga ega emaslar.

Kelib chiqishi, ijtimoiy va mulkiy mavqei, irqiy va milliy mansubligi, jinsi, ma’lumoti, tili, dinga  munosabati, mashg‘ulotining turi va xususiyatiga qarab fuqarolarning referendumda qatnashish huquqlarini bevosita yoki bilvosita cheklash man etiladi.

7-modda. Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishda oshkoralik

Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishda qatnashayotgan davlat organlari va jamoat birlashmalari o‘z faoliyatlarini oshkora amalga oshiradilar.

Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishni referendum o‘tkazuvchi komissiyalar amalga oshiradilar. Ular fuqarolarni o‘z ishlaridan, okruglar, ovoz berish uchastkalari tuzilganligi, komissiyalarning tarkibi, ularning joylashgan manzili va ish vaqtidan voqif etadilar, ovoz beruvchi fuqarolarning ro‘yxatlari bilan tanishtiradilar, ovoz berish yakunlaridan xabardor qiladilar.

O‘zbekiston Respublikasining ommaviy axborot vositalari referendumga tayyorgarlikning borishi va u qanday o‘tayotganligini yoritib boradilar.

8-modda. Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishda ochiqlik

Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishga doir barcha tadbirlarda siyosiy partiyalardan, fuqarolar tashabbuskor guruhlaridan kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar qatnashish huquqiga egadirlar. Ularning vakolatlari tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan bo‘lishi kerak.

Manfaatdor tashkilotlar, fuqarolar tashabbuskor guruhlari o‘z kuzatuvchilari to‘g‘risida okrug komissiyalariga referendum o‘tkazilishiga kechi bilan o‘n besh kun qolganida ma’lum qiladilar.

Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasi manfaatdor tashkilotdan, fuqarolar tashabbuskor guruhidan ariza olganidan keyin besh kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi belgilaydigan namunadagi mandatni kuzatuvchi uchun beradi.

Boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilariga mandatni  O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi beradi.

9-modda. Kuzatuvchilarning huquqlari

Kuzatuvchilar quyidagi huquqlarga ega:
referendum o‘tkazuvchi okrug va uchastka komissiyalarining majlislarida hozir bo‘lish;

referendum uchastkasida hozir bo‘lish hamda tayyorgarlik ishlarining borishini, ovoz berish qutilarining joylashtirilishi va muhrlanishini, fuqarolarga ovoz berish byulletenlarining berilishini kuzatish;

ovozlarni sanab chiqishda va referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining ovoz berish yakunlari to‘g‘risidagi bayonini tuzishda hozir bo‘lish;

ovoz berish natijalari to‘g‘risidagi hujjatlarning tegishli referendum o‘tkazuvchi komissiya tomonidan tasdiqlangan nusxalarini so‘rash va olish;

agar referendumda ushbu Qonunning buzilishiga yo‘l qo‘yilgan deb hisoblash uchun asos bo‘lsa, o‘z kuzatuvlari to‘g‘risida referendum o‘tkazuvchi yuqori komissiyaga ma’lum qilish.

Kuzatuvchilarga quyidagilar man etiladi:
ovoz beruvchi ovoz berish byulleteniga o‘z belgisini qo‘yayotgan paytda ovoz berish kabinasida yoki xonasida bo‘lish;

ovoz beruvchilarga ta’sir o‘tkazish, biron-bir tashviqot materiali yoki adabiyoti tarqatish;

ovoz beruvchilardan ular qanday ovoz berganliklarini surishtirish yoki ularga ovoz berish byulleteniga belgi qo‘yishda biron-bir tarzda yordam ko‘rsatish;

referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan ovoz berish qutilarini muhrlash, ularni ochish, ovozlarni sanab chiqish chog‘ida aralashish.

10-modda. Referendumga qo‘yilgan masalalar yuzasidan tashviqot olib borish

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, jamoat birlashmalari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari referendum o‘tkazilishini yoqlab yoki unga qarshi, referendumga qo‘yilayotgan qonun loyihasi, amaldagi qonun yoki boshqa masalani yoqlab yoki unga qarshi moneliksiz tashviqot olib borishga haqlidirlar.

Referendumga qo‘yiladigan masalalar yuzasidan tashviqot olib borish  maqsadida radio, televidenie va boshqa ommaviy axborot  vositalaridan foydalanish mumkin.

Tashviqotni fuqarolarga bepul yoki imtiyozli shartlarda tovarlar berish, xizmatlar ko‘rsatish (axborot xizmatlari bundan mustasno), shuningdek pul mablag‘lari to‘lash bilan qo‘shib olib borish taqiqlanadi.

Referendum o‘tkaziladigan kuni tashviqot yuritishga yo‘l qo‘yilmaydi.


II. REFERENDUMNI TAYINLASH

11-modda. Referendumni o‘tkazish tashabbusi

Referendumni o‘tkazish tashabbusi bilan:
O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari;
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari;
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti chiqishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatib o‘tilgan sub’ektlar referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusni ko‘rsatishda, referendumga qo‘yiladigan qonun loyihasini yoki o‘zga qaror loyihasini  ishlab chiqishda, shuningdek masala ta’rifini (mohiyatining aniq ifodasini)  belgilashda teng huquqlarga egadirlar.

12-modda. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining referendumni o‘tkazish tashabbusini amalga oshirish tartibi

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari agar, referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolar umumiy sonining kamida besh foizini tashkil etgan fuqarolar imzosi to‘plangan bo‘lsa, basharti bunda imzolayotgan fuqarolar miqdori har bir ma’muriy-hududiy tuzilma (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat va Toshkent shahri) bo‘yicha bir tekis va mutanosib ravishda taqsimlangan bo‘lsa,  referendumni o‘tkazish tashabbusi huquqini amalga oshiradilar.

O‘zbekiston Respublikasining referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan har bir fuqarosi yoki fuqarolar guruhi referendumni o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusni qo‘llab-quvvatlovchi imzolarni to‘plash uchun kamida yuz kishidan iborat tashabbuskor guruhni tuzishi mumkin.

Fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili guruhni ro‘yxatdan o‘tkazishni so‘rab O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:
fuqarolar tashabbuskor guruhi a’zolarining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqami ko‘rsatilgan  ro‘yxati;

fuqarolar tashabbuskor guruhi yig‘ilishining vakolatli vakilni tayinlash to‘g‘risidagi qarori va uning nomiga qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnoma;

fuqarolar tashabbuskor guruhi referendum o‘tkazish to‘g‘risida tashabbus ko‘rsatib  qaror qabul qilgan yig‘ilishining bayoni;

referendumga olib chiqish uchun fuqarolar tashabbuskor guruhi taklif etayotgan masalaning (masalalarning) ta’rifi.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlagach, ular tushgan kundan e’tiboran besh kun ichida fuqarolar tashabbuskor guruhini ro‘yxatga olish yoki ro‘yxatga olishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini ro‘yxatga olish to‘g‘risida qaror qabul qilinganidan keyin vakolatli vakilga tegishli ro‘yxatdan o‘tganlik guvohnomasi beriladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini ro‘yxatga olish rad etilgani taqdirda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi asosli javob beradi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhi o‘zining vakolatli vakili ro‘yxatdan o‘tganlik guvohnomasini olganidan keyingina referendumni o‘tkazish tashabbusini qo‘llab-quvvatlovchi imzolar to‘plashga haqlidir. Bunda fuqarolarning ilgari to‘plangan imzolari hisobga olinmaydi. Fuqarolar tashabbuskor guruhiga berilgan ro‘yxatdan o‘tganlik guvohnomasi uch oy mobaynida haqiqiydir. Imzolar to‘plash bo‘yicha xarajatlarni fuqarolar tashabbuskor guruhi qiladi.

Imzo varaqalarining shaklini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi belgilaydi. Imzo varaqasida referendumga  qo‘yilayotgan masalaning ta’rifi bo‘lishi kerak.

Fuqarolar imzo varaqasida o‘z familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqamini, shuningdek imzo qo‘yilgan sanani ko‘rsatadilar.

Referendumga qonun loyihasi qo‘yilgan taqdirda, imzolar to‘plashni o‘tkazayotgan shaxs fuqaroning talabiga binoan shu qonun loyihasining matnini taqdim etishi kerak.

Imzo varaqasini imzolarni to‘plagan shaxs, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tasdiqlaydilar, bunda ular o‘z familiyasi, ismi, otasining ismi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqamini ko‘rsatadilar.

Fuqarolarning imzosini to‘plash ish, xizmat, o‘quv, turar joyida, shuningdek tashviqot qilish va imzolar to‘plash qonunlar bilan taqiqlanmagan boshqa joylarda o‘tkaziladi. Bunda imzolar to‘playotgan shaxs fuqarolarni har qanday shaklda majburlashi va o‘ziga og‘dirib olishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Imzolar to‘planganidan keyin Qoraqalpog‘iston Respublikasi, har bir viloyat va Toshkent shahri bo‘yicha alohida-alohida jildlarga tikilgan imzo varaqalari, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining yakuniy bayoni fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga topshiriladi.

Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt ko‘rsatilgan ma’lumotnoma beradi.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tushgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini tekshiradi va imzo varaqalari tushgan kundan e’tiboran o‘n kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga o‘z xulosasini yuboradi hamda bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentini xabardor qiladi.

Agar tekshirish natijasida imzolarni qalbakilashtirish hollari, ushbu Qonunning boshqa buzilishlari aniqlansa, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbus haqiqiy emasligi haqida qaror chiqaradi. Mazkur qaror nusxasi fuqarolar tashabbuskor guruhiga yuboriladi.

13-modda. Referendum tayinlash huquqi

Referendum O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tayinlanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti referendum o‘tkazish tashabbuskori bo‘lgan taqdirda u O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga  murojaat etishi yoki referendum o‘tkazish to‘g‘risida  o‘z qarorini qabul qilishi mumkin.

Referendumga qo‘yilayotgan masalaning matni referendum tayinlanganda ma’qullanadi.

14-modda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan referendumni tayinlash tartibi

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum o‘tkazish tashabbusini ko‘rsatish to‘g‘risidagi materiallarni va mas’ul qo‘mitaning xulosasini ikki hafta ichida ko‘rib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:
referendumni tayinlash va uni o‘tkazishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida;
referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusni rad etish haqida;
referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusda taklif qilingan qonunni yoki boshqa qarorni referendum o‘tkazmasdan turib qabul qilish haqida.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan e’tiboran uch kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga, shuningdek referendum o‘tkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

Agar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusni rad etish haqida qaror qabul qilsa, ayni shu mazmun yoki ma’nodagi ta’rif bilan referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi masala O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga ko‘rib chiqish uchun bir yil o‘tganidan keyingina takroran kiritilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendum o‘tkazish tashabbusini ko‘rsatish to‘g‘risidagi materiallarni, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum o‘tkazish va referendum o‘tkaziladigan sanani tayinlash to‘g‘risidagi qarorini, shuningdek mas’ul qo‘mitaning mazkur masala bo‘yicha xulosasini ikki hafta ichida ko‘rib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:
referendumni tayinlash va uni o‘tkazishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida;
referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi tashabbusni rad etish haqida.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan e’tiboran uch kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, shuningdek referendum o‘tkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendumni o‘tkazish va referendum o‘tkaziladigan sanani tayinlash to‘g‘risida qaror qabul qilgan taqdirda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining mazkur masalaga doir qarorlari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati ushbu masala yuzasidan qaror qabul qilgan kundan e’tiboran kechi bilan uch kun ichida matbuotda va boshqa ommaviy axborot vositalarida e’lon qilinadi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining referendumni o‘tkazish va referendum o‘tkaziladigan sanani tayinlash to‘g‘risidagi qarorlarida uni o‘tkazish sanasi belgilanadi, bunda ovoz berish palatalarning qarorlari e’lon qilingan kundan e’tiboran bir yarim oydan uch oygacha bo‘lgan davrda istalgan kunga tayinlanishi mumkin.

III. REFERENDUM OKRUGLARI VA UCHASTKALARI

15-modda. Referendum okruglarini tuzish

Referendum okruglari O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri chegaralarida tuziladi.

Referendum okruglarining referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolar soni va referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyalari joylashgan yer ko‘rsatilgan ro‘yxatlari referendum tayinlash to‘g‘risidagi qaror e’lon qilinganidan keyin kechi bilan besh kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan e’lon qilinadi.

16-modda. Referendum uchastkalari tuzish tartibi va normasi

Referendum uchastkalari tumanlar, shaharlar, shaharlardagi tumanlarning chegaralarini inobatga olgan holda, referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarga mumkin qadar ko‘proq qulaylik yaratish maqsadida tuziladi. Referendum uchastkalari harbiy qismlar, sanatoriylar, dam olish uylari, kasalxonalar va boshqa stasionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin bo‘lgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda ham tuziladi. Bu uchastkalar o‘zlari joylashgan yerdagi referendum okruglariga kiradi.

Referendum uchastkalari O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida tuzilishi mumkin. O‘zbekistondan tashqarida tuziladigan referendum uchastkalarini tegishli okrugga birkitish to‘g‘risidagi masala O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan hal etiladi.

Referendum uchastkalari tumanlar, shaharlar hokimlarining taqdimnomasiga binoan referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyalari tomonidan tuziladi. Harbiy qismlarda referendum uchastkalari qismlar yoki harbiy qo‘shilmalar komandirlarining taqdimnomasiga binoan tuziladi. O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida referendum uchastkalari O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tuziladi.

Referendum uchastkalari referendum tayinlash to‘g‘risidagi qaror e’lon qilinganidan keyin o‘n besh kundan kechikmay tuziladi. Harbiy qismlarda, O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, shuningdek olis va borish qiyin bo‘lgan yerlarda ham referendum uchastkalari ana shu muddatda, ayrim hollarda esa istisno tariqasida referendum o‘tkazishga kamida besh kun qolganda tuziladi.

Referendum uchastkalari referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarning, qoida tariqasida, kamida yigirma va ko‘pi bilan uch ming nafaridan iborat etib tuziladi.

IV. REFERENDUM O‘TKAZUVCHI KOMISSIYALARNI 
TUZISH VA ULARNING VAKOLATLARI

17-modda. Referendum o‘tkazuvchi komissiyalar

Referendumni tashkil etish va o‘tkazish quyidagi komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi:
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi;
referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyalari;
referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalari.

Referendum o‘tkazish bilan bir vaqtda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesiga, viloyat, tuman va shahar hokimiyat vakillik organlariga saylovlar o‘tkaziladigan bo‘lsa, referendumni o‘tkazish tegishli saylov komissiyalari zimmasiga yuklanishi mumkin.

18-modda. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining vakolatlari

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy  saylov komissiyasi  o‘z vakolatlarini "O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi to‘g‘risida"gi Qonunga, ushbu Qonunga  hamda boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.

19-modda. Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasini tuzish

Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasi referendum tayinlash to‘g‘risidagi qaror e’lon qilinganidan keyin O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan o‘n kundan kechikmay kamida to‘qqiz nafar komissiya a’zosidan iborat tarkibda tuziladi.

Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasining raisi, rais o‘rinbosari va kotibi komissiya majlisida uning a’zolari orasidan saylanadi.

20-modda. Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasining vakolatlari

Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasi:
1) tegishli okrug hududida ushbu Qonun ijrosini nazorat qiladi;
2) referendum uchastkalarini tuzadi, okrug bo‘yicha ularning tartib raqamini belgilaydi, manzilini ko‘rsatgan holda ularning ro‘yxatini e’lon qiladi;
3) referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarini tuzadi hamda ularning tarkibi va joylashgan manzili to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi;
4) referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;
5) mablag‘larni referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalari o‘rtasida taqsimlaydi, uchastka komissiyalarining binolar, transport, aloqa vositalari bilan ta’minlanishini nazorat qiladi va okrugda referendumni moddiy-texnika jihatidan ta’minlashning boshqa masalalarini ko‘rib chiqadi;
6) referendumga qo‘yilgan masalaning mazmunini tushuntirishga qaratilgan tadbirlarni o‘tkazishda ommaviy axborot vositalariga ko‘maklashadi;
7) mahalliy davlat hokimiyati organlari vakillarining, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq masalalar yuzasidan axborotlarini tinglaydi;
8) ovoz beruvchi fuqarolarning ro‘yxatlari tuzilishi va ularning hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini kuzatib boradi;
9) referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarini ovoz berish byulletenlari bilan ta’minlaydi;
10) okrug bo‘yicha ovoz berish yakunlarini aniqlaydi va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi;
11) referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarining qarorlari va xatti-harakatlari ustidan tushgan ariza hamda shikoyatlarni ko‘rib chiqadi va ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;
12) ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.

21-modda. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasini tuzish

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi referendum tayinlash to‘g‘risidagi qaror e’lon qilinganidan keyin okrug komissiyasi tomonidan yigirma besh kundan kechikmay besh  o‘n to‘qqiz nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining raisi, rais o‘rinbosari va kotibi komissiya majlisida uning a’zolari orasidan saylanadi. Agar komissiya yetti nafargacha a’zodan iborat tarkibda tuzilsa, rais va kotib saylanadi.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi tarkibining soni zarur hollarda ko‘paytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi raisining vazifalarini ularning rahbari amalga oshiradi.

22-modda. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining vakolatlari

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi:
1) uchastka bo‘yicha referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarning ro‘yxatini tuzadi;
2) fuqarolarni ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxati bilan tanishtiradi, ro‘yxatda yo‘l qo‘yilgan xatolar va noaniqliklar to‘g‘risidagi arizalarni qabul qiladi va ko‘rib chiqadi hamda ro‘yxatga tegishli o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risidagi masalani hal etadi;
3) referendum kuni o‘z turar joyida bo‘lish va ovoz berishda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lmagan fuqarolarga shakli va berish tartibini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi belgilaydigan hisobdan chiqish guvohnomasini beradi;
4) aholini ovoz berish o‘tkaziladigan kun va joy to‘g‘risida xabardor etadi;
5) ovoz berish xonalari, kabinalari va qutilari hamda boshqa ashyolar tayyorlab qo‘yilishini ta’minlaydi;
6) referendum uchastkasida ovoz berishni tashkil etadi;
7) referendum uchastkasida berilgan ovozlarni hisoblab chiqadi;
8) ovoz berishga tayyorgarlik ko‘rish va ovoz berishni o‘tkazish  masalalari yuzasidan tushgan ariza va shikoyatlarni ko‘rib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;
9) ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.

23-modda. Referendum o‘tkazuvchi okrug va uchastka komissiyalariga a’zolik

Referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyalarining a’zolari Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarining a’zolari mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari taqdimnomasiga binoan tasdiqlanadi.

Komissiyaning a’zosi shaxsan bergan arizasiga muvofiq, shuningdek vakolatlaridan mahrum etilgan taqdirda o‘z vazifasini bajarishdan ozod qilinishi mumkin.

Komissiya a’zosini vakolatlaridan mahrum etish huquqi komissiyani tuzgan organga tegishli bo‘lib, komissiya a’zosi ushbu Qonun talablarini buzgan yoki o‘z vazifalarini muntazam ravishda e’tiborsiz qoldirib kelgan taqdirda o‘z vakolatlaridan mahrum etiladi.

Zarurat bo‘lganda komissiyaning yangi a’zosi ushbu Qonunda belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

Fuqarolarning tashabbuskor guruhlari tarkibiga kiruvchi shaxslar referendum o‘tkazuvchi komissiyaga a’zo bo‘lishlari mumkin emas.

Ayni bir shaxs referendum o‘tkazuvchi faqat bitta komissiyaga a’zo bo‘lishi mumkin.

24-modda. Referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning ishini tashkil etish va ularning vakolat muddati

Agar referendum o‘tkazuvchi komissiyaning majlisida shu kungi komissiya tarkibining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etsa, majlis vakolatli hisoblanadi. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali komissiya umumiy tarkibining ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Qarorga rozi bo‘lmagan komissiya a’zolari o‘zlarining alohida fikrlarini bayon etishga haqlidirlar, bu fikr yozma shaklda bayonga ilova qilinadi. Agar ovozlar teng bo‘linib qolsa, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi kuchga ega bo‘ladi.

Referendum o‘tkazuvchi komissiyaning o‘z vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori quyi komissiyalar, shuningdek barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, harbiy qismlarning, korxona, muassasa va tashkilotlar rahbarlarining ijrosi uchun majburiydir.

Referendum o‘tkazuvchi komissiyaning raisi, rais o‘rinbosari, kotibi yoki boshqa a’zolaridan biri komissiyaning qaroriga binoan referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin. Bunda referendum o‘tkazish uchun ajratiladigan mablag‘lar hisobidan uning o‘rtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi.

Davlat organlari va jamoat birlashmalari organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar referendum o‘tkazuvchi komissiyalarga o‘z vakolatlarini amalga oshirishlari uchun yordam berishlari, ularning ishi uchun zarur ma’lumotlarni taqdim etishlari shart.

Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar kerakli binolar va jihozlarni referendum o‘tkazuvchi komissiyalar ixtiyoriga bepul berib turadilar.

Referendum o‘tkazuvchi komissiya referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq masalalar yuzasidan davlat organlariga va jamoat birlashmalari organlariga, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega. Ular qo‘yilgan masalani ko‘pi bilan uch kun ichida ko‘rib chiqishlari va referendum o‘tkazuvchi komissiyaga javob qaytarishlari shart.

Referendum o‘tkazuvchi okrug va uchastka komissiyalari referendum natijalari e’lon qilinganidan keyin o‘z faoliyatlarini tugatadi.

25-modda. Referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning qarorlari ustidan tushgan shikoyatlarni ko‘rib chiqish

Fuqarolar, shuningdek kuzatuvchilar referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning qarorlari ustidan yuqori komissiyaga yoki sudga ana shu qaror qabul qilinganidan keyin o‘n kun ichida shikoyat bilan murojaat qilishlari mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan qaror qabul qilinganidan keyin o‘n kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat bilan murojaat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushganidan keyin uch kun ichida, agar referendumga olti kundan kam vaqt qolgan bo‘lsa, darhol ko‘rib chiqilishi lozim.

V. OVOZ BERUVCHI FUQAROLARNING RO‘YXATLARI. 
REFERENDUMDA OVOZ BERISh BYULLETENI

26-modda. Ovoz beruvchi fuqarolarning ro‘yxatlarini tuzish

Referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan, ro‘yxat tuzilayotgan vaqtda mazkur referendum uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilib kelayotgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatiga kiritiladi.

Ro‘yxatga ovoz beruvchi har bir fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi va turar joy manzili kiritiladi.

Har bir fuqaro ovoz beruvchilarning faqat bitta ro‘yxatiga kiritilishi mumkin.

Ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxati har bir referendum uchastkasi bo‘yicha referendum o‘tkazuvchi tegishli uchastka komissiyasi tomonidan tuziladi va uni komissiya raisi bilan kotibi imzolaydi. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi fuqarolar ro‘yxatini tuzish ishida qatnashishga jamoatchilik vakillarini jalb etishi mumkin.

Tumanlar va shaharlarning hokimliklari fuqarolarni hisobga olishni ta’minlaydilar va referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalariga tegishli hududda istiqomat qiluvchi fuqarolar to‘g‘risida ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatini tuzish uchun zarur ma’lumotlarni beradilar.

Harbiy qismlardagi ovoz beruvchi harbiy xizmatchilarning, shuningdek harbiy xizmatchilar oila a’zolari va boshqa fuqarolarning ro‘yxatlari, agar ular harbiy qismlar joylashgan yerda istiqomat qilsalar, harbiy qismlarning komandirlari taqdim etgan ma’lumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar o‘zlarining turar joylari bo‘yicha umumiy asoslarda ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatiga kiritiladilar.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa stasionar davolash muassasalarida tuzilgan referendum uchastkalari bo‘yicha fuqarolarning ro‘yxatlari mazkur muassasalar (idoralar) rahbarlarining taqdim etgan ma’lumotlari asosida tuziladi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning familiyalari ro‘yxatlarda ovoz berishni tashkil etish uchun qulay bo‘lgan tartibda ko‘rsatiladi.

27-modda. Ovoz beruvchi fuqarolarning ro‘yxatlari bilan tanishtirish

Ovoz beruvchi fuqarolarning ro‘yxatlari ovoz berish kuniga o‘n kun qolganida, O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa stasionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin bo‘lgan yerlarda tuzilgan uchastkalarda esa ovoz berish kuniga yetti kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qilinadi. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi ro‘yxat bilan tanishish joyi va vaqti to‘g‘risida fuqarolarni xabardor etadi.

Fuqarolarga referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi binosida ro‘yxat bilan tanishish imkoniyati ta’minlanadi.

28-modda. Ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatlari xususida bahslashuv

O‘zbekiston Respublikasining har bir fuqarosi ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatidagi xato yoki noaniqlik to‘g‘risida referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasiga arz qilishi mumkin. Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi yigirma to‘rt soat ichida bunday  arizani tekshirib chiqishi va xatolarni tuzatishi yoki arizachiga uning arizasi rad etilishining asoslari ko‘rsatilgan holda ma’lumotnoma berishi shart.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining xatti-harakati va qarori ustidan qonunda belgilangan tartibda referendum o‘tkazuvchi yuqori komissiyalarga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.

29-modda. Referendumda ovoz berish byulleteni

Referendumda ovoz berish byulletenida referendumga qo‘yilayotgan masalaning matni aniq aks ettiriladi va ovoz beruvchi xohish-irodasining variantlari ko‘rsatiladi.

Referendumga bir nechta masala qo‘yilganda ular bitta ovoz berish byulleteniga kiritiladi, ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi. Qonun loyihasi biron-bir moddasining muqobil matnlari ham ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi.

Ovoz berish byulletenida uni to‘ldirish tartibi to‘g‘risida tushuntirish bo‘lishi kerak.

Byulletenlar davlat tilida, shuningdek referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasining qaroriga binoan tegishli referendum okrugi aholisining ko‘pchiligi muomala qiladigan  tillarda chop etiladi.

30-modda. Referendumda ovoz berish byulletenlarini yetkazib berish

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalari byulletenlarni okrug komissiyalaridan referendum o‘tkaziladigan kunga kamida uch kun qolganida oladilar. Ovoz berish byulletenlari berilganligi va olinganligini referendum o‘tkazuvchi tegishli okrug va uchastka komissiyasining raisi yoki rais o‘rinbosari yoxud kotibi o‘z imzosi bilan tasdiqlaydi.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi oladigan ovoz berish byulletenlarining soni uchastka bo‘yicha ro‘yxatlarga kiritilgan fuqarolar sonining yarim foizidan ko‘p bo‘lishi mumkin emas. Ovoz berish byulletenining o‘ng tomoni yuqori burchagiga referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining ikki a’zosi imzo qo‘yadi, imzolar referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka komissiyasi tomonidan tasdiqlanmagan ovoz berish byulletenlari ovozlarni sanab chiqishda hisobga olinmaydi.

VI. OVOZ BERISH VA REFERENDUM 
NATIJALARINI ANIQLASH

31-modda. Ovoz berish binosi

Ovoz berish maxsus ajratilgan binolarda o‘tkazilib, ularda yashirin ovoz berish uchun yetarli miqdorda kabinalar yoki xonalar jihozlangan bo‘lishi, ovoz berish byulletenlari taqdim etiladigan joy aniqlangan va ovoz berish qutilari o‘rnatilgan bo‘lishi lozim. Ovoz berish qutilari ularning yoniga ovoz beruvchilar albatta yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalaridan o‘tib boradigan qilib joylashtiriladi.

Ovoz berish binosida yoki bevosita uning oldida uchastka komissiyasi stend jihozlab, unda referendumga qo‘yilgan masalani yoqlab ovoz berganda ham, qarshi ovoz berganda ham ovoz berish byulletenlarini to‘ldirish namunalari joylashtiriladi, agar referendumga qonun loyihasi qo‘yilgan bo‘lsa, stendda shu loyiha matni joylashtiriladi. Agar referendumga qo‘yilgan qonun loyihasi amaldagi qonunning bekor qilinishini yoki unga o‘zgartishlar yoxud qo‘shimchalar kiritilishini nazarda tutsa, stendga bekor qilinishi, o‘zgartirilishi yoxud qo‘shimchalar kiritilishi taklif qilinayotgan amaldagi qonun matni joylashtiriladi.

Tuman, shahar hokimligi ovoz berishni tashkil etish uchun har bir uchastkani bino bilan ta’minlaydi.

Binoni jihozlash va unda zarur tartibni saqlab turish mas’uliyati referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi zimmasida bo‘ladi.

32-modda. Ovoz berish vaqti va joyi

Ovoz berish referendum kuni soat oltidan soat yigirmagacha o‘tkaziladi. Ovoz berish vaqti va joyi to‘g‘risida uchastka komissiyasi referendum o‘tkaziladigan kunga kamida o‘n kun qolganida fuqarolarni xabardor qiladi.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa stasionar davolash muassasalarida, shuningdek olis va borish qiyin bo‘lgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda tuzilgan referendum uchastkalarida, agar ro‘yxatga kiritilgan barcha fuqarolar ovoz berib bo‘lgan bo‘lsa, uchastka komissiyasi istalgan vaqtda ovoz berish tugadi deb e’lon qilishi mumkin.

33-modda. Ovoz berishning boshlanishi

Referendum kuni ovoz berish binosi referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi a’zolarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lgandagina ochiladi. Referendum o‘tkazuvchi komissiya raisi komissiya a’zolari hozirligida ovoz berish qutisini muhrlaydi, ovoz berish byulletenlari va referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarning ro‘yxatlarini komissiya a’zolari o‘rtasida taqsimlaydi hamda ovoz berish boshlanganligini e’lon qiladi. Ovoz berish byulletenlarining umumiy soni alohida hujjat bilan rasmiylashtiriladi.

34-modda. Ovoz berishda ishtirok etuvchi fuqaroning shaxsini aniqlash

Ovoz berish binosiga kelgach, fuqaro uchastka komissiyasining a’zosiga o‘z shaxsini tasdiqlovchi hujjatni ko‘rsatadi hamda ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatiga imzo qo‘yadi. Shundan keyin unga ovoz berish byulleteni beriladi.

Biror-bir sababga ko‘ra ro‘yxatga kirmay qolgan fuqarolarning familiyalari shaxsni, turar joyni tasdiqlovchi hujjatga asosan ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxati ilovasiga kiritiladi.

35-modda. Ovoz berish tartibi

Referendumda ovoz berish byulleteni ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasi yoki xonasida to‘ldiriladi. Ovoz berish byulletenini to‘ldirish vaqtida ovoz beruvchidan boshqa shaxslarning hozir bo‘lishi taqiqlanadi. Byulletenni mustaqil ravishda to‘ldirish imkoniga ega bo‘lmagan fuqaro o‘z xohishiga ko‘ra, referendum o‘tkazuvchi komissiya tarkibiga kiradigan shaxslardan, kuzatuvchilardan boshqa biron kishini kabina yoki xonaga taklif qilishga haqlidir.

Fuqarolar referendumga qo‘yilgan masalaga qarshi ovoz beradigan bo‘lsalar, masala ta’rifi matnini o‘chiradilar yoki masalani yoqlab ovoz beradigan bo‘lsalar, uni o‘chirmaydilar.

To‘ldirilgan byulletenni fuqaro ovoz berish qutisiga tashlaydi. Ovoz berish qutilari referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi a’zolariga hamda kuzatuvchilarga ko‘rinib turishi kerak.

Buzib qo‘yilgan ovoz berish byulleteni fuqaroning iltimosiga ko‘ra yangisi bilan almashtirilishi mumkin. Buzib qo‘yilgan ovoz berish byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi va alohida saqlanishi lozim.

Ovoz berish kuni o‘z turar joyida bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘lmagan fuqaro o‘z turar joyidagi referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasidan hisobdan chiqish guvohnomasini talab qilib olishi mumkin, bu guvohnoma uni referendum o‘tkazuvchi boshqa har qanday uchastkada ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatiga kiritishlari uchun asos bo‘ladi.

Ayrim fuqarolar sog‘lig‘ining yaxshi emasligi yoki boshqa sabablarga ko‘ra ovoz berish binosiga kela olmaganlari taqdirda, ularning iltimosiga ko‘ra referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi komissiya a’zolariga ovoz berishni ana shu fuqaro turgan joyda, ko‘chma ovoz berish qutilaridan foydalanib tashkil etishni topshiradi.

Fuqarolarning arizalari bo‘yicha yo‘lga tushadigan uchastka komissiyasining a’zolari arizalar soniga teng miqdordagi byulletenlarni imzo chekib oladilar. Fuqarolar arizalarining soni, shuningdek ishlatilgan va qaytarilgan ovoz berish byulletenlarining soni alohida dalolatnomada qayd etiladi. Bir vaqtning o‘zida ovoz beruvchi fuqarolar ro‘yxatida fuqaro referendum uchastkasi binosidan tashqarida ovoz berganligi qayd etib qo‘yiladi. Uchastka komissiyasi a’zolari referendum uchastkasi binosiga qaytganlaridan keyin ko‘chma ovoz berish qutisi ovozlarni sanab chiqish boshlanguncha ochilmaydi. Ovoz berishni referendum uchastkasi binosidan tashqarida tashkil etish va o‘tkazish ovoz berish sirining oshkor bo‘lishi yoki fuqaroning xohish-irodasi buzib ko‘rsatilishi ehtimolini istisno etishi kerak.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining a’zosi yoki kuzatuvchi ovoz berish sirini oshkor qilsa yoki fuqarolarning xohish-irodasiga ta’sir ko‘rsatishga harakat qilsa, uchastka komissiyasining a’zosi komissiya ishida ishtirok etishdan chetlashtiriladi, kuzatuvchi esa ovoz berish binosidan darhol chiqarib yuboriladi. Bu haqda referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi qaror qabul qiladi.

36-modda. Referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish

Ovoz berish tugagach, foydalanilmagan barcha ovoz berish byulletenlari ovoz berish qutilarini ochishdan oldin referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining a’zolari ishtirokida sanab chiqiladi va referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan bekor qilinadi.

Ovoz berish qutilari referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining raisi ovoz berish tugadi deb e’lon qilganidan keyin referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ochiladi. Ovoz berish tugaguniga qadar ovoz berish qutilarini ochish taqiqlanadi. Ovoz berish qutilarini ochish navbatma-navbat amalga oshiriladi  avval ko‘chma, so‘ngra stasionar ovoz berish qutilari ochiladi.

Ovozlar bevosita referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi a’zolari tomonidan sanab chiqiladi.

Ovoz berish byulletenining haqiqiyligiga shubha tug‘ilsa, masala referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ovozga qo‘yish orqali hal etiladi. Ovoz berish byulletenini haqiqiy emas deb topish to‘g‘risida qaror qabul qilinsa, uchastka komissiyasi uning orqa tomonida haqiqiy emasligining sabablarini ko‘rsatadi. Bu yozuv referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi kamida uch a’zosining imzolari bilan tasdiqlanadi.

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasi referendumda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarning umumiy sonini, byulletenlarni olgan fuqarolarning sonini aniqlaydi.

Ovoz berish qutilaridagi ovoz berish byulletenlariga asosan komissiya:
ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;
referendumga qo‘yilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
referendumga qo‘yilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Ovozlarni sanab chiqish natijalari referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining majlisida ko‘rib  chiqilib, bayonda aks ettiriladi. Bayon rais, rais o‘rinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa a’zolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda referendum o‘tkazuvchi tegishli okrug komissiyasiga taqdim etiladi.

37-modda. Okrug bo‘yicha ovoz berish yakunlarini aniqlash

Referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyalarining bayonlari asosida okrug komissiyasi:
referendum okrugi bo‘yicha ovoz beruvchi fuqarolarning umumiy sonini;
ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;
ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;
referendumga qo‘yilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
referendumga qo‘yilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Okrug bo‘yicha ovoz berish natijalari referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasi majlisida aniqlanib, bayonda aks ettiriladi. Bayon rais, rais o‘rinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa a’zolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etiladi.

38-modda. Referendum natijalarini aniqlash

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyalarining bayonlari asosida:
O‘zbekiston Respublikasining ovoz beruvchi fuqarolari umumiy sonini;
ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;
ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;
referendumga qo‘yilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
referendumga qo‘yilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlarining sonini aniqlaydi.

Agar ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning yarmidan ko‘prog‘i yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, qaror referendumda qabul qilingan deb topiladi.

Agar ro‘yxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni o‘tmagan deb topadi.

Ovoz berish chog‘ida yo‘l qo‘yilib, oqibat natijada ovoz berish yakunlariga ta’sir qilgan qoidabuzarlik tufayli ovoz berish yakunlari umuman yoki ayrim okruglar yoxud ayrim uchastkalar bo‘yicha haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Ovoz berish yakunlarini haqiqiy emas deb topish to‘g‘risidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va bu qaror ustidan referendum yakunlari e’lon qilingan kundan e’tiboran o‘n kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.

Ayrim okruglar yoki ayrim uchastkalarda ovoz berish yakunlari haqiqiy emas deb topilgan taqdirda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qaroriga binoan ana shu okruglar yoki uchastkalar bo‘yicha ovoz berish natijalari (agar bu natijalarsiz ham referendum umuman haqiqiy deb topilishi mumkin bo‘lsa) umumiy natijalardan chiqarib tashlanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi majlisida ovoz berish yakunlari chiqariladi va bu haqda bayon tuziladi. Bayon rais, rais o‘rinbosari, komissiyaning kotibi, boshqa a’zolari tomonidan imzolanadi. Referendum yakunlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qabul qiladi.

VII. REFERENDUMDA QABUL QILINGAN QARORLARNING E’LON QILINISHI, KUCHGA KIRISHI VA MAJBURIYLIGI

39-modda. Referendum yakunlarini e’lon qilish

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum o‘tkazilgandan keyin ko‘pi bilan o‘n kun ichida referendumda qabul qilingan qarorni e’lon qiladi.

40-modda. Referendumda qabul qilingan qarorlarning kuchga kirishi

Agar referendumda qabul qilingan qaror mazmunidan boshqacha qoida kelib chiqmasa, referendumda qabul qilingan qaror O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

41-modda. Referendumda qabul qilingan qarorlarning majburiyligi

Referendumda qabul qilingan qaror O‘zbekiston Respublikasining butun hududida majburiy kuchga ega bo‘ladi va O‘zbekiston Respublikasi davlat hokimiyati organlarining hujjatlari bilan biron-bir tarzda tasdiq talab qilmaydi.

O‘zbekiston Respublikasining qonunlari va boshqa normativ hujjatlari referendum qaroriga muvofiqlashtirilmog‘i lozim.

Referendumda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ayrim normalariga o‘zgartirish kiritishni taqozo etuvchi qaror qabul qilingan taqdirda, bu normalar referendum qaroriga muvofiqlashtiriladi.

VIII. YAKUNLOVCHI QOIDALAR

42-modda. Referendumni moliyalashtirish

Referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlar O‘zbekiston Respublikasining davlat mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasining jamoat birlashmalari, korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari o‘z mablag‘larini ixtiyoriy ravishda referendum o‘tkazish uchun berishlari mumkin. Bu mablag‘larni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish vaqtida foydalanish uchun qabul qilib oladi.

43-modda. O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risidagi qonunni buzganlik uchun javobgarlik

Fuqarolarning referendumda ishtirok etish, referendum masalalari yuzasidan tashviqot yuritish huquqlarini amalga oshirishlariga zo‘ravonlik, aldash, tahdid qilish yoki boshqa yo‘l bilan qarshilik ko‘rsatayotgan shaxslar, shuningdek soxta hujjatlar tuzgan, ovozlarni atayin noto‘g‘ri sanab chiqqan, yashirin ovoz berishni buzgan yoki ushbu Qonun boshqacha tarzda buzilishiga yo‘l qo‘ygan mansabdor shaxslar, referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning a’zolari, fuqarolar tashabbuskor guruhlarining a’zolari belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.

O‘zbekiston Respublikasining
Prezidenti I. Karimov

Toshkent sh.,
1991 yil 18 noyabr,
417-XII-son



30290




Dolzarb mavzular